လူမႈဆက္ဆံေရးတိုးတက္ေစမယ့္ ေရႊျဖဴစည္းကမ္း (The Platinum Rule)

က႑ – Social Science

စာဖတ္သူဟာအေမရိကန္ႏုိင္ငံသားျဖစ္တယ္ဆိုပါစို႔။ တျခားႏုိင္ငံကိုအလည္အပတ္သြားၿပီး ကိုယ့္ႏုိင္ငံကိုျပန္ေရာက္ခ်ိန္ Custom ကိုျဖတ္ရတယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာေမြးတဲ့ အေမရိကန္ႏုိင္ငံသားစစ္စစ္တစ္ေယာက္ျဖစ္ေပမယ့္ Custom အရာရွိက စာဖတ္သူကို ေစ့ေစ့ၾကည့္ၿပီးေအာက္ပါေမးခြန္းေတြေမးပါေလရာ။

  • ခင္ဗ်ားဘယ္ကလဲ?
  • ခင္ဗ်ားကိုဘယ္မွာေမြးခဲ့လဲ?
  • ခင္ဗ်ားရဲ႕မိဘေတြကိုဘယ္မွာေမြးခဲ့လဲ?
  • ခင္ဗ်ားရဲ႕အဘိုးအဘြားေတြကိုေရာ ဘယ္မွာေမြးခဲ့လဲ?

အဲဒီေမးခြန္းေလးခုထဲက အေပၚက ႏွစ္ခုကေတာ့ အဓိပၸါယ္ရွိပါတယ္။ အဲဒီႏွစ္ခ်က္က အေမရိကန္ႏုိင္ငံသားဟုတ္မဟုတ္ဆံုးျဖတ္ဖို႔လံုေလာက္ၿပီေလ။ က်န္ေမးခြန္းႏွစ္ခုေမးခံရတာေတာ့ လံုး၀အဓိပၸါယ္မရွိဘူးမဟုတ္လား။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက လူျဖဴမဟုတ္တဲ့ အသားအေရာင္ရွိသူ သို႔မဟုတ္ ဥေရာပႏြယ္ဖြားမဟုတ္သူ (people of color) အမ်ားစုဟာ “မင္းဘယ္ကလဲ” ဆိုတဲ့ေမးခြန္းကို အေမးခံရဖူးတဲ့အေတြ႔အႀကံဳေတြရွိၾကပါတယ္။ လူေတြျပည့္က်ပ္ညပ္ေနတဲ့ ခရီးသည္တင္ဘတ္စ္ကားေပၚမွာ လူျဖဴမဟုတ္သူတစ္ေယာက္ကို ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိနဲ႔ အေသအေခ်ာေရြးထုတ္ၿပီး “မင္းဘယ္ကလဲ” လို႔ေမးလိုက္ျခင္းဟာ ႐ိုး႐ိုးသားသားသိခ်င္လို႔ေမးတာမဟုတ္ဘဲ အေမးခံရသူက ႏုိင္ငံျခားသား႐ုပ္ေပါက္ေနလို႔ တမင္ေမးတာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီမွာေမးတဲ့လူက အေမးခံရသူကို ႏုိင္ငံျခားသားအျဖစ္သတ္မွတ္ၿပီး ေမးတာေၾကာင့္ အေမးခံရသူျပန္ေျဖတဲ့အခါ သူေနတဲ့ၿမိဳ႕ကိုေျပာ႐ံုနဲ႔ မၿပီးပါဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ေမးတဲ့လူက အေမးခံရသူရဲ႕မ်ိဳး႐ိုးစဥ္ဆက္ဘယ္ကလာသလဲ ဆိုတာကို မသိရမခ်င္း တစ္မ်ိဳးၿပီးတစ္မ်ိဳးကလိေနမွာမိုလို႔ပါပဲ။

“မင္းဘယ္ကလဲ” လို႔ အေမးခံရျခင္းဟာ အေမရိကန္ႏုိင္ငံသားတစ္ေယာက္ကို ျပည္ပသား (ဧည့္သည္) လို႔ သတ္မွတ္ယူဆျခင္းျဖစ္တာေၾကာင့္ Microaggression (အေသးစားေဒါသ) ျဖစ္ေပၚႏုိင္ပါတယ္။ Microaggression ဆိုတာ “လူျဖဴမဟုတ္သူ (people of color) ေတြက လူနည္းစုလူမ်ိဳးအုပ္စုမွာပါ၀င္ေနတာျခင္းကို ရည္ၫႊန္းၿပီး မတရားသျဖင့္ ႐ႈတ္ခ်ေ၀ဖန္ျခင္း၊ အပုပ္ခ်ျခင္း၊ သိကၡာခ်ျခင္းမ်ားျပဳလုပ္ေသာေၾကာင့္ အျပန္အလွန္အခ်ီအခ်စကားမ်ားျခင္း၊ အဲဒီကေနတစ္ဆင့္ေပါက္ဖြားလာတဲ့ အေသးစားေဒါသ”ကိုဆိုလိုပါတယ္။ ဒီႏုိင္ငံသားျဖစ္လို႔ ဒီႏုိင္ငံမွာ ေနေနပါလ်က္ “မင္းဘယ္ကလဲ” ဆိုတဲ့ေမးခြန္းမ်ိဳးေမးခံရျခင္းဟာ မိမိကုိ ျပည္ပသား (ဧည့္သည္) လို႔ သမုတ္လုိက္တာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီလိုခံစားရျခင္းဟာ microaggression ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။

Custom အရာရွိေမးတဲ့ မလိုအပ္တဲ့ေမးခြန္းေတြ ထပ္ခါတလဲလဲေမးခံရျခင္း၊ ႏိုင္ငံသားျဖစ္ပါလ်က္ ႏုိင္ငံျခားသားတစ္ဦးလို ထပ္ခါတလဲလဲဆက္ဆံခံရျခင္း၊ ကိုယ့္ႏုိင္ငံထဲကိုျပန္၀င္ဖို႔ ဟန္႔တားခံေနရျခင္းေတြကေန Microaggression ျဖစ္ေပၚႏုိင္ပါတယ္။ Microaggression ခံစားရတဲ့လူတစ္ေယာက္မွာ “ဒီႏုိင္ငံကငါနဲ႔မဆုိင္ဘူး” ဆိုတဲ့ခံစားခ်က္မ်ိဳးေတြ ျဖစ္ေပၚလာႏုိ္ငပါေသးတယ္။ သုေတသီေတြရဲ႕ေျပာၾကားခ်က္အရ Microaggression ခံစားရသူမွာ စိတ္က်န္းမာေရးထိခိုက္ႏုိင္တယ္လို႔သိရပါတယ္။ မၾကာေသးခင္က အတည္ျပဳလုိက္ၿပီး လက္တေလာျပႆနာေတြတက္ေနတဲ့ မြတ္စလင္အမ်ားစုေနထုိင္တဲ့ႏုိင္ငံေတြက လူေတြကို ခရီးသြားလာခြင့္ပိတ္ပင္လိုက္ျခင္းရဲ႕ေလာေလာလတ္လတ္အက်ိဳးဆက္အျဖစ္ ႏုိင္ငံျခားသား႐ုပ္ေပါက္တယ္လို႔ ယူဆသူမွန္သမွ်ကုိ ႏုိင္ငံသားျဖစ္ေနလင့္ကစား အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုထဲသို႔ လြယ္လြယ္ေပးမ၀င္ျခင္းေတြႀကံဳေတြ႔ေနရပါတယ္။

အေမရိကန္ႏုိင္ငံသား၊ အေမရိကန္လူမ်ိဳးျဖစ္ျခင္းဟာ လူျဖဴျဖစ္ျခင္းနဲ႔ တိုက္႐ိုက္အခ်ိဳးက်တယ္လို႔ အေမရိကန္အမ်ားစုက ေျဖဆိုေၾကာင္း စစ္တမ္းေကာက္ယူမႈတစ္ခုအရသိရွိရပါတယ္။ လူျဖဴတစ္ေယာက္ “မင္းဘယ္ကလဲ” လို႔ ေမးခံရျခင္းဟာ သူ႔ရဲ႕မ်ိဳး႐ိုးစဥ္ဆက္ကိုေမးတာမဟုတ္ဘူး “ဘယ္မွာေနလဲ” လို႔ ေမးတဲ့အဓိပၸါယ္သာသက္ေရာက္ပါတယ္။ ဒီအတြက္ အဲဒီေမးခြန္းက လူျဖဴေတြကို မထိခုိက္ေစပါဘူး။ ဒီေမးခြန္းေၾကာင့္ မိမိမွာ Microaggression ျဖစ္ေပၚႏုိင္တယ္လို႔ ယူဆသူေတြအေနနဲ႔ကေတာ့ ဒီေမးခြန္းေၾကာင့္ ဆတ္ဆတ္ထိမခံျဖစ္ရပါတယ္။

Microaggression ဆိုတဲ့ခံစားခ်က္ တကယ္ရွိမရွိသံသယျဖစ္ျခင္းဟာ “အေမရိကန္လူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္းထဲကေန ဖယ္ထုတ္ခံထားရတဲ့အုပ္စုေတြဟာ သူတို႔ေန႔စဥ္လူမႈဘ၀မွာ ခံစားႀကံဳေတြ႔ေနရတာေတြကို မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ျခင္း၊ လ်စ္လ်ဴ႐ႈျခင္းနဲ႔ မဟုတ္မမွန္ျငင္းဆိုျခင္း” သာျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္ခ်င္းစာစိတ္မရွိျခင္းလို႔ တစ္လံုးထဲနဲ႔ေျပာရင္လုံေလာက္မယ္ထင္ပါတယ္။

လူျဖဴနဲ႔ လူျဖဴမဟုတ္သူေတြအၾကား တစ္ဦးသေဘာထားကိုတစ္ဦး အျပန္အလွန္နားလည္မႈမရျခင္းဟာ quid pro quo (ဆန္ေပးေဆးရ သို႔မဟုတ္ တစ္ခုေပး၍တစ္ခုျပန္ရျခင္း) ဆိုတဲ့ အျမင္ေၾကာင့္ျဖစ္ပါတယ္။ ေရႊစည္းကမ္း (The Golden Rule) ကေတာ့ “ကိုယ့္ကိုထိခိုက္နာက်င္ေစမယ့္အရာကို တျခားလူကိုလည္းမက်ဴးလြန္ပါနဲ႔” တဲ့။ တစ္နည္း – “ကိုယ္ဆက္ဆံခံခ်င္တဲ့ပံုစံနဲ႔ တစ္ပါးသူကိုဆက္ဆံပါ” တဲ့။

A အုပ္စုဆက္ဆံခံခ်င္တဲ့ပံုစံဟာ B အုပ္စုဆက္ဆံခံခ်င္တဲ့ပံုစံမဟုတ္ပါဘူး။ A အုပ္စုက “ငါတို႔ကိုဒီလိုပံုစံဆက္ဆံၾက” လို႔ ဆိုျခင္းဟာ B အုပ္စုက “ငါတို႔လည္း A အုပ္စုလိုဆက္ဆံခံခ်င္တယ္” ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္မသက္ေရာက္ပါဘူး။

ဒါထက္ပိုၿပီး အသံုး၀င္မွာက ေရႊျဖဴစည္းကမ္း (The Platinum Rule) ပါ။ “တစ္ပါးသူဆက္ဆံခံခ်င္တဲ့ပံုစံအတုိင္း ကိုယ္က ဆက္ဆံေပးပါ” တဲ့။ ဆိုေတာ့ တျခားလူက “မင္းဘယ္ကလဲ”ဆိုတဲ့ေမးခြန္းအေမးမခံခ်င္ဘူးဆိုရင္ ကိုယ္ကလည္းမေမးပါနဲ႔။ အဲဒီေမးခြန္းက ကိုယ့္အတြက္အဆင္ေျပေနပါေစ၊ သူတစ္ပါးမႀကိဳက္ရင္မေမးရဘူး။

ကျပားေတြ၊ လူျဖဴမဟုတ္သူေတြနဲ႔ လူျဖဴအၾကား ေျပာဆိုဆက္ဆံေတာ့မယ္ဆိုရင္ “မင္းဘယ္ကလဲ” “မင္းကဘာလူမ်ိဳးလဲ” “မင္းကဘာလဲ” ဆိုတဲ့ေမးခြန္းထက္ “ေနေကာင္းလား” ဆိုတဲ့ေမးခြန္းနဲ႔ အစျပဳျခင္းက ပိုၿပီးအက်ိဳးရွိပါလိမ့္မယ္။ ယဥ္ေက်းမႈ၊ ဓေလ့၊ လူမ်ိဳး၊ မည္သူမည္၀ါျဖစ္ေၾကာင္းအေထာက္အထား အစရွိတာေတြနဲ႔ သက္ဆုိင္တဲ့ ပိုမိုနက္နဲတဲ့ေဆြးေႏြးခ်က္ေတြကို ရင္းႏွီးမႈရယူၿပီးမွသာ အစပ်ိဳးသင့္ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီးအေရးအႀကီးဆံုးက “ေရႊျဖဴစည္းကမ္း” ကိုမေမ့ပါနဲ႔။ ဒီေရႊျဖဴစည္းကမ္းဟာ ဘယ္ေနရာ၊ ဘယ္ေဒသမွာမဆိုအသံုးတည့္ပါလိမ့္မယ္။

(ေမာင္သုညေရးသည္)

By – Gordon C. Nagayama Hall, Ph.D.

ယခုလထုတ္ ဉာဏ္အလင္း မဂၢဇင္း အတြဲ(၁) အမွတ္(၄) ကို Download ရယူရန္ –

Mediafire – http://bit.ly/2mE2MPq
pCloud – http://bit.ly/2m6cB5B
Dropbox – http://bit.ly/2lqzmnz