သႀကၤန္ေရာက္တုိင္း သတိရမိသူတစ္ဦး

က႑ – Cover Story

ကိုၿဖိဳးေ၀ေအာင္ ကြယ္လြန္ခဲ့တာ (၄) ႏွစ္တင္းတင္း ျပည့္ခဲ့ပါၿပီ။ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီ (၄) ရက္၊ လြတ္လပ္ေရးေန႔ မနက္ေစာေစာပိုင္းအခ်ိန္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ေနအိမ္မွာ ကိုၿဖိဳးေ၀ေအာင္ ကြယ္လြန္သြားခဲ့ပါတယ္။ သူဘာေၾကာင့္ ကြယ္လြန္ခဲ့သလဲ၊ သူ႔အတြက္တရားမွ်တမႈေရာ ရၿပီလား၊ သူ႔အေၾကာင္း နည္းနည္းေလာက္ ငွဲ႔ေစာင္းၾကည့္ၾကရေအာင္။

ၿဖိဳးေ၀ေအာင္ဆိုတာ အညြန္႔တလူလူနဲ႔ တက္လမ္းေတြအမ်ားႀကီးရွိတဲ့ တက္သစ္စ လူငယ္ အီလက္ထေရာနစ္ အင္ဂ်င္နီယာတစ္ေယာက္ပါ။ သူ႔မွာ ေပ်ာ္ရႊင္ၾကည္ႏူးစရာေကာင္းတဲ့မိသားစုေလးလည္း ပိုင္ဆုိင္ထားပါတယ္။ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္ ဧၿပီလရဲ႕ ညတစ္ညမွာေတာ့ သႀကၤန္ရက္အတြင္း X2O မ႑ပ္ဗံုးေဖာက္ခြဲရာမွာ ပါ၀င္ပတ္သက္တယ္ဆိုတဲ့ စြပ္စြဲခ်က္နဲ႔ ရဲတပ္ဖြဲ႔က သူ႔ကိုလာေရာက္ဖမ္းဆီးသြားၾကပါတယ္။

သူ႔မွာအျပစ္ရွိတယ္လို႔ မ၀န္ခံမခ်င္း အခ်ဳပ္ထဲမွာ ရက္သတၱပတ္ေပါင္းမ်ားစြာၾကာေအာင္ ညွင္းပမ္းႏွိပ္စက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ သူ၀န္ခံမွသာ အမႈတပ္စြဲၿပီး ေထာင္ခ်လို႔ရမွာကိုး။ ဒီလိုနည္းမ်ိဳးဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံက ရဲတပ္ဖြဲ႔ေတြ တကယ့္တရားခံလက္သည္ကို ရွာမရေတာ့ဘူးဆိုရင္ အသံုးခ်ေနၾကနည္းပါ။ အမႈနဲ႔ဘာမွမသက္ဆုိင္သူေတြ ခံရတတ္ပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ရံမွာ အစိုးရကိုယ္တုိင္လုပ္ၿပီး အျပစ္မဲ့ျပည္သူတစ္ေယာက္ေယာက္ကို အခုလိုႏွိပ္စက္၊ ၀န္ခံေအာင္လုပ္ၿပီး ထိုးေကြၽးတတ္ပါေသးတယ္။ ဒီလိုအမႈမ်ိဳး စစ္အာဏာရွင္လက္ေအာက္ေရာက္ခဲ့တဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ မရွားလွပါဘူး။

ဗဟိုေထာင္အတြင္း အူေၾကာင္ေၾကာင္ႏုိင္လွၿပီး ကသိုက္က႐ိုက္ျပဳလုပ္တဲ့ (အမည္ခံ) တရား႐ံုးမွာ ၿဖိဳးေ၀ေအာင္က သူ႔ကိုႏွိပ္စက္တဲ့အေၾကာင္းအရာ အေသးစိတ္ကို ဖြင့္ခ်ျပခဲ့ပါတယ္။ လိုရာဆြဲေမးခြန္းေတြနဲ႔ ႀကိဳတင္ဇာတ္တိုက္ထားတဲ့ တရားစီရင္ေရးအၿပီးမွာေတာ့ ၿဖိဳးေ၀ေအာင္ဟာ ျဖစ္စဥ္တစ္ခုလံုးအတြက္ အျပစ္ရွိသူအျဖစ္ ရွိရွိသမွ် တပ္လို႔ရတဲ့ ပုဒ္မမွန္သမွ် အတပ္ခံလုိက္ၿပီး ၂၀၁၂ခုႏွစ္ မတ္လမွာေတာ့ ေသဒဏ္ဆိုၿပီး ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ခံလုိက္ရပါတယ္။ အဲဒီႏွစ္ၾသဂုတ္လမွာ သမၼတေဟာင္း ဦးသိန္းစိန္အစိုးရက သူ႔ကိုလြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ေပးလုိက္ပါတယ္။

ၿဖိဳးေ၀ေအာင္ကို ႏွိပ္စက္ညွင္းပမ္းခဲ့တဲ့လုပ္ရပ္ေတြက ကမ္းကုန္ခဲ့ပါတယ္။ ကိုယ္သာမက၊ စိတ္ပါညွင္းပမ္းခံခဲ့ရပါတယ္။ ႏွိပ္စက္မႈေၾကာင့္ ရရွိခဲ့တဲ့ ဒဏ္ရာေတြကို ေထာင္က်စဥ္ ကုသခြင့္ေတာင္းခဲ့ေပမယ့္ အႀကိမ္ႀကိမ္ပယ္ခ်ျခင္းခံခဲ့ရပါတယ္။ ေထာင္ထဲမွာ ေဆးကုသခြင့္ျငင္းပယ္ခံရတာကို အာရွလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ (AHRC) က သိသြားခဲ့တာေၾကာင့္ ၂၀၁၂ ေမ လ မွာ စမ္းသပ္စစ္ေဆးေပးခဲ့ပါတယ္။ CT စကင္ အေျဖအရ သူအသက္ရွင္ႏုိင္ဖုိ႔ လပိုင္းေလာက္သာက်န္ေတာ့ေၾကာင္း ဆရာ၀န္ေတြက ေျပာလုိက္ပါတယ္။

ၿဖိဳးေ၀ေအာင္ရဲ႕ ညီကိုေတာ္စပ္သူကလည္း အဲဒီတုန္းကတာ၀န္ထမ္းေဆာင္လ်က္ရွိတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံဆုိင္ရာ ကုလအထူးအစီရင္ခံစာတင္သြင္းသူဆီကို စာတစ္ေစာင္ေရးပုိ႔ခဲ့ပါတယ္။ စာထဲမွာ အစ္ကိုျဖစ္သူဟာ သူ႔အသက္ကိုရင္းၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံက အာဏာရွင္ေတြ ဘယ္ေလာက္ဆိုး၀ါးရက္စက္သလဲဆိုတာကို ျပသသြားတယ္ လို႔ ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ အစ္ကိုျဖစ္သူနဲ႔ ဆရာ၀န္ျဖစ္သူတို႔ရဲ႕စကားဟာ ၂၀၁၃ လြတ္လပ္ေရးေန႔မွာ စိတ္မေကာင္းစြာနဲ႔ပဲ မွန္ကန္သြားပါတယ္။

မကြယ္လြန္ခင္ ကိုၿဖိဳးေ၀ေအာင္ဟာ ခါးေအာက္ပိုင္းေသၿပီး လမ္းမေလွ်ာက္ႏုိင္ေလာက္ေအာင္ ေ၀ဒနာဆိုးဆိုး၀ါး၀ါး ခံခဲ့ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့စိတ္ဓာတ္ေတာ့ မက်ခဲ့ပါဘူး။ သူေနျပန္ေကာင္းလာမယ္လို႔ ယံုၾကည္ခဲ့ရွာၿပီး ဖခင္ေကာင္းတစ္ဦးပီသစြာ သူ႔သမီးေလးကို ပညာသင္ၾကားဖို႔ အျပည့္အ၀ေထာက္ပံ့ဖုိ႔သာ အာ႐ံုစိုက္ခဲ့ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ကိုၿဖိဳးေ၀ေအာင္ဟာ သူ႔ကိုႏွိပ္စက္ညွင္းပမ္းခဲ့သူေတြကို တစ္ရက္က်ရင္ တရားဥပေဒအရ ျပန္လည္အေရးယူႏုိင္ဖို႔ ရည္ရြယ္ခဲ့ပါေသးတယ္။ ကိုၿဖိဳးေ၀ေအာင္လို တျခားေသာ မတရားအဖမ္းဆီးခံရသူေတြဟာ ျပန္လြတ္ေျမာက္လာရင္ တုန္လႈပ္ေၾကာက္ရြံေနၾကၿပီး ဘာကိုမွမေျပာရဲၾကေပမယ့္ သူကေတာ့ တကယ္ကို စိတ္ဓာတ္ခိုင္မာလြန္းခဲ့ပါတယ္။ သူ႔မွာျပန္လည္ရင္ဆုိင္ဖုိ႔ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ခုိင္ခုိင္မာမာရွိခဲ့တယ္။ စိတ္ကဘယ္ေလာက္ရွိရွိ၊ သူ႔ရဲ႕ယိုယြင္းေနတဲ့ ခႏၶာကိုယ္ႀကီးကေတာ့ အဲဒီစိတ္ေနာက္ကို မလုိက္ႏုိင္ေတာ့ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ကိုၿဖိဳးေ၀ေအာင္ရဲ႕ က်န္ရစ္သူမိသားစုကေတာ့ AHRC ရဲ႕အကူအညီနဲ႔ မတရားမႈက်ဴးလြန္ရာမွာ ပါ၀င္ပက္သတ္ခဲ့သူေတြကို တရားဥပေဒအရ အေရးယူဖို႔ ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ေန႔စဥ္နဲ႔အမွ် ကိုၿဖိဳးေ၀ေအာင္လို မတရားဖမ္းဆီးႏွိပ္စက္ခံေနရသူေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ ၿဖိဳးေ၀ေအာင္ကို သတိရျခင္းက အဲဒီလူေတြ ေပးဆပ္ခံရတာကို အသိအမွတ္ျပဳျခင္းပါပဲ။ မၾကာေသးခင္ကပဲ ေရွ႕ေနႀကီး ဦးကိုနီတစ္ေယာက္ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕၀င္ေပါက္ျဖစ္တဲ့ ရန္ကုန္အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာေလဆိပ္မွာ လူျမင္ကြင္းမွာတင္ ဦးေခါင္းကိုေသနတ္နဲ႔ ပစ္ခတ္အၾကမ္းဖက္ သတ္ျဖတ္ခံခဲ့ရပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ေနာက္ထပ္ေနာက္ထပ္ေသာ ကိုၿဖိဳးေ၀ေအာင္ေတြ၊ ဦးကိုနီေတြမရွိလာဖို႔အတြက္ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးကို ထိေရာက္စြာကိုင္တြယ္ဖို႔အေရးႀကီးေနပါၿပီ။ အေျပာသက္သက္မဟုတ္တဲ့ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးကိုသာ အလိုရွိပါတယ္။

ကိုၿဖိဳးေ၀ေအာင္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့အေထာက္အထားမွတ္တမ္းေတြကို အာရွလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ (AHRC) က အေသးစိတ္စုစည္းထားပါတယ္။ ( www.humanrights.asia/countries/burma/phyo-wai-aung )

ကိုၿဖိဳးေ၀ေအာင္ကိစၥကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သိၿပီးသားပါ။ ဘာေၾကာင္လဲဆိုေတာ့ ၂၀၁၃ ဇန္န၀ါရီ ၁၇ ရက္ကတည္းက အာရွလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ရဲ႕ ဒါ႐ိုက္တာျဖစ္သူ Bijo Francis က ေအာက္ပါလူေတြကို လိပ္မူၿပီး အိတ္ဖြင့္ေပးစာ ေပးခဲ့ၿပီးသားပါ။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၊
သူရဦးေအာင္ကို၊
ဦးေအာင္ၿငိမ္း
ေဒါက္တာေအးေမာင္

http://www.humanrights.asia/news/ahrc-news/AHRC-OLT-002-2013

အျဖစ္မွန္အျမန္ဆံုးေပၚေပါက္ပါေစ။

(စတီဗင္ေရးသည္)