လက္၀ဲလား၊ လက္ယာလား

က႑ – Political Science
 
ႏိုင္ငံေရးစာအုပ္ေတြထဲပဲျဖစ္ျဖစ္၊ သတင္းေတြနားေထာင္ေနတုန္းမွာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ႏုိင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲေတြ၊ ေဟာေျပာပြဲေတြမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ “လက္၀ဲ၊ လက္ယာ” ဆိုတဲ့အသံုးအႏံႈးကို မၾကားခ်င္မွအဆံုး ၾကားဖူးၾကမွာပါ။
 
အဲဒီလက္၀ဲနဲ႔လက္ယာဆိုတာ ႏုိင္ငံေရးအသံုးအႏံႈးေတြျဖစ္ၿပီး ႏုိင္ငံေရးသမားဆိုသူေတြက သူတို႔ရပ္တဲ့ဘက္ကို ေရြးခ်ယ္ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ အဂၤလိပ္လို Left-wing သို႔မဟုတ္ Left ၊ Right-wing သို႔မဟုတ္ Right လို႔ေခၚပါတယ္။ လက္၀ဲ၀ါဒယိမ္းတဲ့လက္၀ဲ၀ါဒီကို Leftist လုိ႔ေခၚၿပီး လက္ယာ၀ါဒယိမ္းတ့ဲလက္ယာ၀ါဒီကိုေတာ့ Rightist လို႔ေခၚပါတယ္။ ႏုိင္ငံေရးအေၾကာင္းေဖာေဖာသီသီပါတဲ့စာအုပ္ေတြပဲျဖစ္ျဖစ္ ႏုိင္ငံေရးသိပၸံအေၾကာင္းေရးသားထားတဲ့စာအုပ္ပဲျဖစ္ျဖစ္ ဖတ္မယ္ဆိုပါစို႔။ လက္၀ဲ၊ လက္ယာဘာလဲမသိထားဘူးဆိုရင္ေတာ့ ကြၽဲပါးေစာင္းတီးျဖစ္ေနမွာအေသအခ်ာပါပဲ။
 
ဒီလက္၀ဲ၊ လက္ယာဆိုတဲ့အသံုးအႏံႈးက ျပင္သစ္ေတာ္လွန္ေရး(၁၇၈၇-၁၇၉၉) နဲ႔အတူ ၁၇၈၉ ခုႏွစ္ေလာက္မွာေပါက္ဖြားလာတာပါ။ ဒီေတာ့ျပင္သစ္ေတာ္လွန္ေရး အေၾကာင္း နည္းနည္းေျပာဖို႔လိုလာပါၿပီ။ စာဖတ္သူကိုယ္တုိင္ ၁၈ ရာစုေရာက္ေနတယ္လို႔ စိတ္ထဲေတြးၾကည့္လုိက္ပါ။ ကိုယ့္ေဘးနားပတ္ခ်ာလည္ရွိေနသူေတြက ငတ္ျပတ္ေနတဲ့ ေတာင္သူလယ္သမားဆင္းရဲသားေတြ သို႔မဟုတ္ မ်ိဳး႐ိုးျမင့္ျမတ္တယ္ဆိုတဲ့ ဖက္ရွင္အဆန္းေတြ၀တ္ထားတဲ့ ေဆြႀကီးမ်ိဳးႀကီးေတြ ခ်ည္းပါပဲ။ ခုႏွစ္ႏွစ္တာစစ္ပြဲ (Seven Years War – 1754/56–1763) မွာ ျပင္သစ္ဦးေဆာင္တဲ့တပ္ေတြက တစ္ဖက္၊ ၿဗိတိသွ်ဦးေဆာင္တဲ့တပ္ေတြကတစ္ဖက္ အႀကီးအက်ယ္တုိက္ခုိက္ၾကပါတယ္။ အဲဒီစစ္ပြဲကုန္က်စားရိတ္ေတြကို ကာမိဖို႔အတြက္ ျပင္သစ္ဘုရင္က ေတာင္သူလယ္သမားဆင္းရဲသားေတြရဲ႕အခြန္ကို ျမႇင့္လိုက္ပါတယ္။ ျပင္သစ္လူဦးေရ ၉၇ရာခုိင္ႏႈန္းက ေတာင္သူလယ္သမားေတြပါ။
အဲဒီလိုအခြန္တိုးျမႇင့္လုိက္ျခင္းကို ေတာင္သူလယ္သမားေတြက လံုး၀မေက်နပ္ၾကပါဘူး။ ျပင္သစ္ျပည္တစ္လႊားနဲ႔ အထူးသျဖင့္ ပဲရစ္ၿမိဳ႕မွာ အစာေရစာျပတ္လပ္မႈေတြ၊ အဓိက႐ုဏ္းေတြေပၚေပါက္လာပါတယ္။ ဒီေတာ့ ျပင္သစ္ျပည့္ရွင္ ဘုရင္ ေသဠာသ လူ၀ီ (၁၆ေယာက္ေျမာက္လူ၀ီ) က ျပင္သစ္လူတန္းစားသံုးလႊာဆီက ကိုယ္စားလွယ္ေတြကို အသီးသီးဖိတ္ေခၚလိုက္ပါတယ္။ လူတန္းစားသံုးလႊာထဲမွာ (၁) ခရစ္ယာန္ဘုန္းေတာ္ႀကီး (၂) မွဴးမ်ိဳးမတ္ႏြယ္ သို႔မဟုတ္ အထက္တန္းလႊာ (၃) က်န္သာမန္ျပည္သူ တို႔ပါ၀င္ပါတယ္။
 
အဲဒီလို ျပင္သစ္မွာ အုန္းအုန္းၾကြပ္ၾကြပ္ျဖစ္ေနတုန္း ဘုရင္ကိုသစၥာခံလိုသူေတြနဲ႔ ဘုရင္စနစ္ကိုေတာ္လွန္လုိသူေတြပါ၀င္တဲ့ အခုန လူတန္းစားသံုးလႊာကို ႏိုင္ငံေတာ္ညီလာခံတစ္ခုက်င္းပေပးၿပီး ေဆြးေႏြးျငင္းခုန္ေစခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီလိုေဆြးေႏြးျငင္းခုန္ၾကေတာ့ တစ္ေယာက္တစ္ေနရာကေန ႀကံဳသလိုေအာ္ဟစ္ျငင္းခုန္ေနၾကတာ အဆင္မေျပတာေၾကာင့္ တစ္နည္းတစ္ဖုံပံုစံေျပာင္းဖို႔ အေၾကာင္းဖန္လာပါတယ္။
 
အဲဒီမွာ ညီလာခံထိပ္ဆံုးဗဟိုမွာထိုင္ေနတဲ့ ဘုရင္နဲ႔အေပါင္းအပါေတြက သူ႔တို႔ရဲ႕ညာဘက္အျခမ္းမွာ ဘုရင္ကို သစၥာရွိသူေတြကိုထုိင္ေစၿပီး ဘယ္ဘက္အျခမ္းမွာ ဘုရင္စနစ္ကိုေတာ္လွန္လိုသူေတြကို ထုိင္ေစခဲ့ပါတယ္။
တိုတိုတုပ္တုပ္ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ဘုရစ္စနစ္ကိုေတာ္လွန္လိုသူ ဆင္းရဲသားအုပ္စုက ၉၇ရာခုိင္ႏႈန္းရွိေလေတာ့ သူတို႔တေတြဟာ တင္းနစ္ကြင္းတစ္ခုမွာ စု႐ံုးၿပီး က်မ္းသစၥာက်ိန္ဆိုလုိက္ၾကပါတယ္။ အဲဒါကို ဘုရင္ကို ပလႅင္ေပၚမွဆြဲခ်ေရး (ဘုရင္နန္းခ်ေရး) တင္းနစ္ကြင္းက်မ္းသစၥာ (Tennis Court Oath) လို႔ သမိုင္းပညာရွင္ေတြက ေခၚဆိုခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ အေရးအခင္းႀကီးအႀကီးအက်ယ္ျဖစ္ပါေတာ့တယ္။ ေနရာတကာမွာ အဓိက႐ုဏ္းေတြ ထိန္းမႏုိင္သိမ္းမရေပၚေပါက္လာၿပီး ေခါင္းျဖတ္သတ္တာေတြလည္း ျဖစ္လာပါတယ္။ မိန္းမတစ္အုပ္က ဘုရင္နဲ႔ မိဖုရားကို ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္နဲ႔ဖမ္းဆီးလုိက္ၾကပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္ေတြက ဘုရင္စနစ္ကိုအားေပးေထာက္ခံသူေတြနဲ႔ ဘုရင္ဖက္က နာသူေတြမွန္သမွ်ကို သတ္ျဖတ္ပါတယ္။ ေနာက္ေတာ့ ဘုရင္နဲ႔ မိဖုရားကိုပါသတ္ျဖတ္လိုက္ၾကတယ္။ ဒီလိုသတ္ျဖတ္တာေတြ အားမရတဲ့အဆံုးမွာ ေသြးဆာၿပီး ထြက္ေပါက္လိုေနတဲ့ ဆင္းရဲသားလူအုပ္စုႀကီးဟာ အခ်င္းခ်င္းစတင္သတ္ျဖတ္ၾကပါေတာ့တယ္။ အဲဒီလိုေသြးေခ်ာင္းစီးတမွ် သတ္ျဖတ္ေနၾကတဲ့ ျဖစ္စဥ္ေတြၾကားထဲကေန ဥေရာပတစ္ခြင္လံုး ဖိန္႔ဖိန္႔တုန္ေအာင္ ေၾကာက္ရတဲ့ စစ္ေခါင္းေဆာင္ႀကီးတစ္ေယာက္ေပၚထြန္းလာပါေတာ့တယ္။ အဲဒါကေတာ့ အရပ္ပုျပတ္ျပတ္နဲ႔ ျမာေပြသူ ပထမေျမာက္နပိုလီယံ ဘိုနာပတ္ (Napoleon Bonaparte the First) ပါပဲ။
 
ဒီေလာက္ဆိုရင္ လက္၀ဲလက္ယာအသံုးအႏံႈးကို ရွင္းေလာက္ၿပီးနဲ႔တူပါတယ္။
 
အစဥ္အလာအားျဖင့္ေတာ့ လက္၀ဲ၀ါဒီေတြဟာ အေျပာင္းအလဲလိုလားသူေတြျဖစ္ၿပီး လက္ယာ၀ါဒီေတြကေတာ့ အမိန္႔နာခံသူေတြလို႔ ဆိုရမွာပါ။ လက္၀ဲလက္ယာကို ဖြင့္ဆိုတဲ့ အနက္ေတြဟာ သက္ဆုိင္ရာႏုိင္ငံ၊ သက္ဆုိင္ရာပါတီေတြအေပၚမူတည္ၿပီး ေခတ္အလုိက္ေျပာင္းလဲေနပါတယ္။ အကုန္လံုးကို ၀ါးလံုးရမ္းသလို သိမ္းႀကံဳးေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ လက္၀ဲအုပ္စုမွာ ကြန္ျမဴနစ္ေတြ၊ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရး၀ါဒီေတြ၊ မင္းမဲ့၀ါဒီေတြ၊ သာတူညီမွ်၀ါဒီေတြ၊ ေလာကီေရးရာ၀ါဒီ (စီက်ဴလာ)ေတြ၊ ဘာသာမဲ့၀ါဒီေတြ အစရွိသျဖင့္ပါ၀င္ပါတယ္။ လက္ယာအုပ္စုမွာေတာ့ ဖက္ဆစ္ေတြ၊ နာဇီလက္သစ္ေတြ၊ တစ္ယူသန္ဘာသာေရးသမားေတြ၊ ဘုရင္စနစ္ကိုလက္ခံသူေတြ၊ လူမ်ိဳးခြဲျခားေရး၀ါဒီေတြနဲ႔ အေျခခံ၀ါဒီေတြပါ၀င္ပါတယ္။
 
ဆုိခဲ့တဲ့ထဲက အမ်ားစုကေတာ့ အစြန္းေရာက္ေတြေပါ့။ ဒီဘက္ေခတ္ႏုိင္ငံေရးသမားအမ်ားစုကေတာ့ အဲဒီလိုအစြန္းမေရာက္ၾကဘူးလို႔ ယူဆရပါတယ္။ အလယ္အလတ္၀ါဒီေတြအားေကာင္းလာပါၿပီ။ အလယ္အလတ္လက္၀ဲ၀ါဒီ (Moderate Left သို႔မဟုတ္ Centre-Left) အုပ္စုထဲမွာ လစ္ဘရယ္၀ါဒီ(Liberal)ေတြပါ၀င္ၿပီး အလယ္အလတ္လက္ယာ၀ါဒီ (Moderate Right သို႔မဟုတ္ Centre-Right) အုပ္စုထဲမွာေတာ့ ကြန္ဆာေဗးတစ္ ေရွး႐ိုး၀ါဒီ(Conservative)ေတြပါ၀င္ပါတယ္။
 
ပိုရွင္းေအာင္ထပ္ရွင္းဖို႔အတြက္ နည္းနည္းေလး႐ႈပ္ပါရေစ။ သခ်ၤာနည္းေလးသံုးၿပီး နားလည္ေအာင္ရွင္းျပပါ့မယ္။ AB လို႔ အမည္ေပးထားတဲ့ မ်ဥ္းတစ္ေၾကာင္းကို ၁၀ မီတာအရွည္နဲ႔ဆြဲလုိက္ပါ။ အဲဒီမ်ဥ္းရဲ႕ ဗဟို၊ အစြန္းႏွစ္ဖက္မွာ အမွတ္အသားတစ္ခုစီမွတ္လိုက္ပါ။ ၿပီးရင္ A ဘက္အျခမ္းကေန စတြက္ၿပီး ၂.၅ မီတာနဲ႔ ၇.၅ မီတာအကြာအေ၀းတို႔မွာ အသီးသီးအမွတ္အသားလုပ္လုိက္ပါ။
 
ဒီမ်ဥ္းေၾကာင္းေပၚက အမွတ္အသားေတြနဲ႔ လက္၀ဲလက္ယာ၀ါဒအခြဲေတြကို သတ္မွတ္လို႔ရပါတယ္။ AB မ်ဥ္းေၾကာင္းရဲ႕ ဘယ္ဖက္အျခမ္းက လက္၀ဲအုပ္စုျဖစ္ၿပီး ညာဖက္အျခမ္းက လက္ယာအုပ္စုလို႔သတ္မွတ္လုိက္ပါ။
 
ဒီေတာ့ မ်ဥ္းေၾကာင္းရဲ႕ B အစြန္းမွာ နာဇီ၀ါဒ (Nazism) နဲ႔ ဖက္ဆစ္၀ါဒ (Fascism) ကိုထားႏုိင္ပါတယ္။ အစြန္းေရာက္လက္ယာ၀ါဒေတြဆိုပါေတာ့။ ဟစ္တလာနဲ႔ မူဆိုလီနီတို႔အပိုင္စားရထားတဲ့ေနရာေပါ့။ A ရဲ႕အစြန္းမွာေတာ့ မင္းမဲ့၀ါဒ (Anarchy) နဲ႔ ကြန္ျမဴနစ္၀ါဒ (Communism) ကို ထားႏိုင္ပါတယ္။ ဒီေနရာကို အပိုင္စားရသူေတြကေတာ့ စတာလင္တို႔ ေမာ္စီတုန္းတို႔ပါပဲ။
ျမန္မာႏုိင္ငံမွာလည္း လြတ္လပ္ေရးအႀကိဳေခတ္နဲ႔ လြပ္လပ္ေရးေနာက္ပိုင္းေခတ္ေတြမွာ အလံေရာင္စံုေတြ ေခတ္စားလိုက္ပါေသးတယ္။ အလံျဖဴ၊ အလံနီ အစရွိသျဖင့္ေပါ့။ အေရာင္ေတြနဲ႔ ၀ါဒေတြကို ခြဲျခားသတ္မွတ္လာၾကပါတယ္။ ဥပမာ “အနီ” ေရာင္ဟာ ကြန္ျမဴနစ္၀ါဒကို ကိုးစားျပဳတယ္ေပါ့။ အခုနေျပာခဲ့တဲ့ AB မ်ဥ္းေၾကာင္းေပၚမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံက ပါတီေတြ (မ်ားလြန္းလို႔ အတိအက်ေတာင္မသိေတာ့)ကို သူတို႔ရဲ႕ မူ၀ါဒအလိုက္ ေနရာခ်ၾကည့္ခ်င္ရင္ ခ်ၾကည့္လို႔ရပါတယ္။ လက္ရွိအာဏာရ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ပါတီနဲ႔ အတိုက္အခံႀကံ့ခုိင္ေရးႏွင့္ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးပါတီတို႔ကေရာ ဘယ္ေနရာကိုအပိုင္စားယူထားၾကသလဲဆိုတာ တြက္ၾကည့္လို႔ရပါတယ္။ ဒီလိုေနရာခ်ၾကည့္ဖို႔အတြက္ လက္၀ဲနဲ႔လက္ယာ၀ါဒေတြက ဘာေတြေျပာထားသလဲဆိုတာကိုသိဖို႔လိုလာပါတယ္။
 
ဒါကလည္း ျပႆနာတစ္ခုပါ။ လက္၀ဲက ဘယ္အေပၚမွာ ရပ္တည္သလဲ၊ လက္ယာကဘယ္အေပၚမွာရပ္တည္သလဲဆိုတာ ေခတ္ကာလအလိုက္၊ သက္ဆုိင္ရာႏုိင္ငံအလုိက္ ကြဲျပားမႈရွိပါတယ္။ ၿခံဳငံုေျပာရမယ္ဆိုရင္ လက္၀ဲပါတီအမ်ားစုက အစိုးရထိန္းခ်ဳပ္မႈမ်ားမ်ားရွိဖို႔ ေထာက္ခံတယ္၊ တန္းတူညီမွ်အေရးကိုယံုၾကည္တယ္။ လက္ယာပါတီအမ်ားစုကေတာ့ အစိုးရထိန္းခ်ဳပ္မႈကိုေလွ်ာ့ခ်လိုၾကတယ္၊ လူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္းအတြက္ လူတန္းစားအလႊာခြဲထားျခင္းက အေရးႀကီးတယ္လို႔ ယူဆၾကတယ္။ လက္၀ဲအုပ္စုက လူမႈဘ၀မွာ ဘာသာေရးကိုေရွ႕တန္းသိပ္မတင္ဘူး၊၊ LGBT အခြင့္အေရးကိုေထာက္ခံတယ္၊ ကိုယ္ႀကိဳက္ရာကိုယ္ေရြးခ်ယ္ခြင့္ရွိတယ္၊ ကိုယ္ႀကိဳက္ရာကို ကိုးကြယ္ခြင့္ရွိသလို ဘာမွမကိုးကြယ္ခ်င္လည္း သူ႔အခြင့္အေရးပဲလို႔ လက္ကိုင္ျပဳထားတယ္။ အားေကာင္းတဲ့ဗဟိုအစိုးရတစ္ရပ္ကိုလိုလားတယ္။ လက္ယာအုပ္စုကေတာ့ လက္၀ဲန႔ဲလံုး၀ဆန္႔က်င္ဖက္ပါ။ သူတို႔ေတြက ဘာသာေရးအင္မတန္ကိုင္း႐ိႈင္းလြန္းတယ္။ LGBT ဆန္႔က်င္တယ္၊ ကိုယ္၀န္ဖ်က္ခ်ပိုင္ခြင့္ကိုဆန္႔က်င္တယ္၊ အစိုးရခ်ဳပ္ကိုင္မႈေလွ်ာ့ႏုိင္သမွ်ေလွ်ာ့ေစလိုၾကတယ္။
 
ဒီေလာက္ပါပဲ။ ဒီစာမွာပါသမွ်ကေတာ့ လက္၀ဲလက္ယာႏုိင္ငံေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး သိသင့္သိထိုက္သမွ် အေျခခံပါ။ က်န္သြားတာလည္းရွိေကာင္းရွိႏိုင္ပါေသးတယ္။ တကယ့္လက္ေတြ႔မွာ ဒီထက္အဆေပါင္းမ်ားစြာပိုမို႐ႈပ္ေထြးပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အနက္ဖြင့္ဆိုခ်က္ေတြကလည္း ေခတ္ကာလ၊ ပါတီ၊ ေခါင္းေဆာင္နဲ႔ ႏုိင္ငံအေပၚမူတည္ၿပီး ကြဲျပားပါေသးတယ္။ ဒါေပမဲ့ အေျခခံေက်ာ႐ိုးအိုင္ဒီယုိေလာ္ဂ်ီကေတာ့ အနည္းနဲ႔အမ်ားဆိုသလို တူညီပါတယ္။
(ေမာင္သုညေရးသည္)
 
ယခုလထုတ္ ဉာဏ္အလင္း မဂၢဇင္း အတြဲ(၁) အမွတ္(၄) ကို Download ရယူရန္ –
Mediafire – http://bit.ly/2mE2MPq
pCloud – http://bit.ly/2m6cB5B
Dropbox – http://bit.ly/2lqzmnz