အက္တီးက္ ဗလီ၀တ္ေက်ာင္းေတာ္ (Atiq Mosque)

က႑ – Muslim Heritage

အက္တီးက္ဗလီ၀တ္ေက်ာင္းေတာ္ကို ျမင့္ျမတ္ေသာဗလီႀကီး (Great Mosque) သို႔မဟုတ္ အလ္-ကဘီးရ္ဗလီ (al-Kabir Mosque) လို႔လည္း ေခၚဆိုပါတယ္။ Atiq Mosque ကိုတုိက္႐ိုက္ျပန္ဆိုရင္ ေရွးေဟာင္းဗလီလို႔ အဓိပၸာယ္ရပါတယ္။ ဒီဗလီဟာ လစ္ဗ်ားႏုိင္ငံအေရွ႕ပိုင္း ဆာဟာရသဲကႏၱရ ဆုိင္ရန္ႏုိင္ကာေဒသရွိ ေအာ္ဂ်ီလာ အိုေအစစ္ရြာေလးမွာ တည္ရွိပါတယ္။ အဲဒီက ေဒသခံေတြကေတာ့ ဟိုးေရွးယခင္ကတည္းက တည္ရွိၾကတဲ့ လူမ်ိဳးစုေတြျဖစ္ပါတယ္။

ခုႏွစ္ရာစုမွာ ေအာ္ဂ်ီယာဟာ အာရပ္ေတြရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္က်ေရာက္ခဲ့တာနဲ႔အတူ အစၥလာမ္သာသနာဟာလည္း အဲဒီေဒသအတြက္ အေရးႀကီးတဲ့ ဘ၀အစိတ္အပုိင္းတစ္ရပ္ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ ဗလီႀကီးကို ၁၂ ရာစုကတည္းက တည္ေဆာက္ခဲ့ၿပီး ေဒသတစ္ခြင္လံုးမွာ သက္တမ္းအရွည္ဆံုး ဗလီအျဖစ္ မွတ္တမ္း၀င္ထားပါတယ္။ ဗလီမီနာရာနဲ႔ တုိင္လံုးအားလံုးကို ေဆာက္လုပ္ေနက်မဟုတ္တဲ့ ရႊံ႕ေစးနဲ႔ ထံုးေက်ာက္တို႔နဲ႔ တည္ေဆာက္ထားတာေၾကာင့္ အလင္းေရာက္နဲ႔ ေလ၀င္ေလထြက္ ေကာင္းမြန္ပါတယ္။

တည္ေနရာ

ေအာ္ဂ်ီယာရြာနဲ႔ ကပ္လ်က္ရွိတဲ့ ဂ်ာလူးအိုေအစစ္ရြာတို႔ဟာ ေ၀းလံေခါင္သီတဲ့အရပ္မွာရွိပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ကႏၱာရအေ၀းေျပးလမ္းတစ္ေလွ်ာက္မွာ ဒီၿမိဳ႕နီးပါးရွိတဲ့ ရြာႏွစ္ရြာသာရွိပါတယ္။ အနီးဆံုးအျဖစ္ အေနာက္ေျမာက္ဘက္မွာ မုိင္ ၁၆၀ ေ၀းတဲ့ အဂ်္ဒါဘီယာၿမိဳ႕ရွိၿပီး အေရွ႕ေတာင္ဘက္မွာ ၃၈၈ မုိင္ကြာေ၀းတဲ့ ကြဖ္ရာၿမိဳ႕တည္ရွိပါတယ္။ အဲဒီၿမိဳ႕ႏွစ္ၿမိဳ႕ၾကားမွာ ေအာ္ဂ်ီယာနဲ႔ ဂ်ာလူးရြာတို႔ တည္ရွိတာပါ။ ေအာ္ဂ်ီလာအိုေအစစ္ကေန အရည္အေသြးျမင့္မားတဲ့ စြံပလြံသီးေတြထြက္ပါတယ္။ အဓိကေနထုိင္တဲ့လူမ်ိဳးစုကေတာ့ ဘာဘာလူမ်ိဳးေတြပါ။ သူတို႔ေတြဟာ လက္ရွိအခ်ိန္ထိ ဘာသာ႐ိုးရာဘာသာစကားကို ေျပာဆိုေနၾကဆဲပါ။ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ကစတင္ၿပီး ေအာ္ဂ်ီလာဘာသာစကားဟာ ကြယ္ေပ်ာက္ဖို႔ အလားအလာမ်ားတဲ့ ဘာသာစကားအျဖစ္ မွတ္တမ္း၀င္ခဲ့ပါၿပီ။ ဗလီ၀တ္ေက်ာင္းေတာ္ကေတာ့ ေအာ္ဂ်ီလာၿမိဳ႕ေဟာင္းဧရိယာထဲမွာရွိပါတယ္။

သမုိင္းေၾကာင္း

တမန္ေတာ္မုဟမၼဒ္ (ဆြလႅလႅာဟုအလုိင္းဟိ၀စလႅမ္) ၀ဖားသ္ျဖစ္ကြယ္လြန္ခဲ့တဲ့ ၆၃၂ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း သိပ္မၾကာခင္မွာပဲ အာရပ္ေတြဟာ ဘုိင္ဇန္းတုိင္းအင္ပါယာကို စစ္ပြဲဆင္ႏႊဲခဲ့ၿပီး အခ်ိန္တုိအတြင္း ဆီရီးယား၊ ပါရွားနဲ႔ အီဂ်စ္ျပည္တို႔ကို သိမ္းပိုက္အုပ္ခ်ဳပ္ႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။ ၆၄၃ ခုႏွစ္မွာ အလက္ဇၿႏၵီးယားကိုသိမ္းပိုက္ခဲ့ၿပီး အာဖရိတုိက္ရဲ႕ ေျမထဲပင္လယ္ကမ္း႐ိုးတမ္းတစ္ေလွ်ာက္လံုးကို ဆက္လက္သိမ္းပိုက္ခဲ့ပါတယ္။ ၆၄၄ ခုႏွစ္မွာ ဆုိင္ရန္ႏုိင္ကာ၊ ၆၄၆ ခုႏွစ္မွာ ထရီပိုလီေတးနီးယား နဲ႔ ၆၃၃ ခုႏွစ္မွာ ဖဇ္ဇားန္တို႔ကို အသီးသီးသိမ္းပိုက္ႏုိင္ခဲ့ျပန္တယ္။ ေအာ္ဂ်ီလာ၀န္းက်င္ ေဒသေတြကိုေတာ့ ဆီဒီမင္းဆက္ဘုရင္ အဗၺဒြလႅာဟ္ အိဗ္ေန႔ စအဒ္ အိဗ္ေန႔ အဗီ အဆ္-ဆားရ္ဟ္က အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီဘုရင္ရဲ႕အုတ္ဂူဟာ ၆၅၀ ခုႏွစ္၀န္းက်င္ကတည္းက ေအာ္ဂ်ီလာမွာ ရွိခဲ့ပါတယ္။

ခုႏွစ္ရာစုအေစာပိုင္းကာလမွာပဲ အစၥလာမ္သာသနာဟာ အိုေအစစ္တစ္လႊားမွာ အေရးပါတဲ့ အစိတ္အပိုင္းျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ အိုေအစစ္၀န္းက်င္မွာ ဗလီ၀တ္ေက်ာင္းေတာ္အေျမာက္အျမားေတြ႔ရွိခဲ့ရတယ္လို႔ အာရပ္သမိုင္းဆရာ အလ္-ဘကၠရီက ၁၁ ရာစုမွာမွတ္တမ္းတင္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၆၀ ခုႏွစ္မွာ ေရနံလုပ္ငန္းဦးေမာ့လာခ်ိန္မွာေတာ့ ၿငိမ္သက္ေနတဲ့ ရြာငယ္ေလးကို လႈပ္ႏိႈးသလိုျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္မွာ ရြာရဲ႕လူဦးေရဟာ ၂၀၀၀ နီးပါးအထိျမင့္တက္လာခဲ့ၿပီး ၁၉၈၂ ခုႏွစ္မွာေတာ့ ၄၀၀၀ အထိရွိလာပါတယ္။ ဗလီ၀တ္ေက်ာင္းေတာ္အေရအတြက္ဟာလည္း ၁၂ လံုးရွိလာပါတယ္။

အေဆာက္အအံု

ဒီဗလီႀကီးဟာ ေဒသတစ္လႊားမွာ သက္တမ္းအရင့္ဆံုးပါ။ လက္ရွိအေဆာက္အအံုကိုယ္တုိင္က ၁၂ ရာစုလက္ရာျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၈၀ ခုႏွစ္မွာ ျပန္လည္မြမ္းမံခဲ့ပါတယ္။ ဗလီတည္ရွိတဲ့ အိုေအစစ္ေလးဟာ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ မတ္လ ၂၉ ရက္မွာ ျဖစ္ေပၚခဲ့တဲ့ ေနၾကတ္ျခင္းကို လာေရာက္ၾကည့္႐ႈ႕သူေတြအတြက္ အသံုးေတာ္ခံခဲ့ပါေသးတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ လာေရာက္သူေတြအတြက္ ၀တ္ျပဳရာမွာအဆင္ေျပေစဖို႔ ဗလီကို ဆက္လက္မြမ္းမံခဲ့ပါတယ္။

ဗလီ၀င္ေပါက္တစ္ခုခ်င္းစီနားမွာ စြံပလြံဂိတ္ေတြလည္းရိွိပါတယ္။ ဗလီဧရိယာျဖစ္တဲ့ ၄၀၀ စကြဲယားမီတာတစ္ခြင္လံုးကို ရႊံ႕အုတ္ေတြနဲ႔ခ်ည္း တည္ေဆာက္ထားတာပါ။ ထံုးေက်ာက္ေတြ၊ ရႊံ႕ေစးေတြနဲ႔ တည္ေဆာက္ထားတဲ့ အမိုးခံုးအခြၽန္ေပါင္း ၂၁ ခုရွိပါတယ္။ အေဆာက္အအံုထဲကို အလင္းေရာင္ေကာင္းေကာင္း၀င္ႏုိင္ဖို႔အတြက္ အမိုးခံုးတစ္ခုစီတုိင္းမွာ အေပါက္ငယ္ေလးေတြေဖာက္ထားပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အဲဒီအမိုးခံုးေတြဟာ အေဆာက္အအံုအတြင္းပိုင္း ေအးဖို႔အတြက္လည္း အဆင္ေျပၿပီး သဘာ၀အဲယာကြန္းအျဖစ္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္တယ္လို႔ ဆိုရမွာပါ။

အေဆာက္အအံုနံရံေတြကေတာ့ ၁၆ လက္မ ထူပါတယ္။ အေဆာက္အအံုအတြင္းပိုင္းကို တံခါးေပါင္း ကိုးေပါက္ကေန ၀င္ႏုိင္ပါတယ္။ အတြင္းပိုင္းမွာရွိတဲ့ တုိင္ေတြနဲ႔ အမိုးခံုးေတြဟာလည္း ေနရာက်ယ္၀န္းမႈ၊ အလင္းေရာင္၀င္ေရာက္မႈ၊ ေအးခ်မ္းသာယာမႈတို႔ကိုေပးစြမ္းပါတယ္။ မဲဟ္ရာဗ္ေဘးမွာ မင္မ္ဘရ္စင္ျမင့္ရွိပါတယ္။ မင္မ္ဘရ္တည္ေဆာက္ထားပံုက အာေရးဗ်နဲ႔ အေရွ႕အာဖရိက လက္ရာပါပဲ။ အဲဒီလက္ရာဟာ အီဘာဒီလို႔ေခၚတဲ့ အစၥလာမ္ဂိုဏ္းခြဲတစ္ခုက လူေတြေဆာက္ခဲ့တဲ့လက္ရာဆိုတာကို ၫႊန္းဆိုေနပါတယ္။

လက္ရွိမွာေတာ့ လစ္ဗ်ားမွာ ျပည္တြင္းစစ္ျဖစ္ေနတာေၾကာင့္ ဒီေရွးေဟာင္းအေမြအႏွစ္ဗလီ၀တ္ေက်ာင္းေတာ္ႀကီး အေကာင္းအတုိင္းက်န္ပါ့ဦးမလားဆိုတာကိုေတာ့ ရွင္းရွင္းလင္းလင္းမသိရေသးပါဘူး။

(စတီဗင္ေရးသည္)

ဧၿပီလထုတ္ ဉာဏ္အလင္း အတြဲ(၁) အမွတ္ (၅) ကို အခမဲ့ Download ရယူရန္ –
Mediafire – http://bit.ly/2oN7U1f
Pcloud – http://bit.ly/2nP162Y
Dropbox – http://bit.ly/2otKFN1